315-ല് അക്വിെയിനിലെ പോയിറ്റിയേഴ്സ് എന്ന സ്ഥലത്താണു തിരുസഭയുടെ മഹാേവേദപാരംഗതന് എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഹിലരി ജനിച്ചത്. അക്രൈസ്തവനായിരുന്ന ഹിലരി അവിചാരിതമായി വിശുദ്ധ ബൈബിള് വായിക്കാന് ഇടയായി. വി. ഗ്രന്ഥത്തിലെ സത്യവചനങ്ങള് അദ്ദേഹത്തിന് സത്യദൈവത്തെ കാട്ടിക്കൊടുത്തു. ഉടന്തന്നെ അദ്ദേഹം ക്രൈസ്തവ മതം സ്വീകരിച്ചു. താമസിയാതെ ഭാര്യയേയും മക്കളേയും അദ്ദേഹം ക്രിസ്തുമതത്തിലേക്കു ചേര്ത്തു. ക്രിസ്തുമതം സ്വീകരിച്ചപ്പോള് ഇദ്ദേഹം മദ്ധ്യവയസ്കനായിരുന്നു. അല്പനാളുകള്ക്കുശേഷം ഹിലാരി തിരുപ്പട്ടം സ്വീകരിച്ച് വൈദികനായി. 353 ല് വിശുദ്ധനെ സ്വദേശത്തെ മെത്രാനായി നിയമിച്ചു. ആര്യന് പാഷണ്ഡത തഴച്ചു വളര്ന്ന കാലഘട്ടമായിരുന്നു അത്.
അന്നത്തെ ചക്രര്ത്തിയായിരുന്ന കോണ്സ്റ്റാന്സിയൂസിന്റെ പിന്തുണയും അവര്ക്കായിരുന്നു. സംഖ്യാബലത്തില് അധികമായിരുന്നഇവരുടെ നുഴഞ്ഞുകയറ്റത്തെ തടയാന് പല പ്രാദേശിക സൂനഹദോസുകളിലും വിശുദ്ധന് പങ്കെടുത്തു. ആര്യന് പാഷണ്ഡികളെ ശക്തമായി എതിര്ത്തിരുന്നതിനാല് അവര് ചക്രവര്ത്തിയുടെ മുമ്പാകെ വിശുദ്ധനെതിരായി കുറ്റം ചുമത്തുകയും പ്രീജിയായിലേക്കു നാടുകടത്തുകയും ചെയ്തു. ഈ കാലത്താണു വിശുദ്ധന് പരി. ത്രീത്വത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു മഹാഗ്രന്ഥം രചിച്ചത്. കത്തോലിക്കരും ആര്യന്പാഷണ്ഡികളും തമ്മില് മേധാവിത്വത്തിനായി സമരം ചെയ്ത സെലൂക്യാ സൂനഹദോസില് വിശുദ്ധന് പങ്കെടുക്കുകയും ആര്യന് പാഷണ്ഡികളെ പരാജയെപ്പടുത്തുകയും ചെയ്തു.
പിന്നീടു വിശുദ്ധന് കോണ്സ്റ്റാന്റിനോപ്പിള്, ഇലി, ഇല്ലീരിയാ മുതലായ പ്രദേശങ്ങളില് ചുറ്റി സഞ്ചരിച്ച് പാഷണ്ഡിതകള്ക്കെതിരെ പ്രസംഗിക്കുകയും കത്തോലിക്കാ വിശ്വാസത്തിനു പ്രാധാന്യം വരുത്തുകയും ചെയ്തു. ഏതു പ്രവൃത്തിയും ദൈവസ്തുതി ചൊല്ലി ആരംഭിച്ചിരുന്ന വിശുദ്ധന് ദൈവികകാര്യങ്ങളെപ്പറ്റി രാപകല് ധ്യാനിച്ചും പ്രാര്ത്ഥിച്ചും കൊണ്ടാണ് ജീവിച്ചിരുന്നത്. എട്ടുകൊല്ലത്തെ പ്രേഷിതവൃത്തിക്കുശേഷം തിരികെ പോയിന്റേഴ്സിലെത്തിയ വിശുദ്ധന് 363 ല് സമാധാനപൂര്വം മരണം പ്രാപിച്ചു.
Hilary, known as the Great Doctor of the Church, was born in AD 315 at Poitiers in Aquitaine. Hilary was originally a pagan, but by chance he came to read the Holy Bible. The truths of Sacred Scripture revealed to him the true God, and he immediately embraced Christianity. Soon afterward he also brought his wife and children into the Christian faith. He was already middle-aged when he became a Christian. After a short time, Hilary received Holy Orders and became a priest. In 353, he was appointed bishop of his native place. This was a time when the Arian heresy was flourishing.
The Arians had the support of the Emperor Constantius. To resist their growing influence, Saint Hilary took part in many local synods. Because he strongly opposed the Arian heretics, they accused him before the emperor and had him exiled to Phrygia. It was during this period that the saint wrote a great treatise on the Holy Trinity. He also took part in the Council of Seleucia, where Catholics and Arians struggled for supremacy, and there defeated the Arian party.
Afterwards, the saint traveled through Constantinople, Gaul, Illyria, and other regions, preaching against heresies and strengthening the Catholic faith. He began every work with the praise of God, and he lived continually in prayer and meditation on divine things day and night. After eight years of apostolic labor, Saint Hilary returned to Poitiers and died peacefully in AD 363.